ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹರಿಕಾರ, ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರಿನ ಶಿಲ್ಪಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೀಡಿದ ಪ್ರಶಂಸೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಡುವಂತಹದ್ದು. ಗಾಂಧಿಯವರು ನಾಲ್ವಡಿಯವರನ್ನು “ರಾಜರ್ಷಿ” ಎಂದು ಕರೆದು ಗೌರವಿಸಿದ್ದರು.
1925ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ನಾಲ್ವಡಿಯವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡರು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಂಡ ಕಾನೂನುಗಳು, ಜಾತಿ-ಧರ್ಮ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಸಮಾನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿ ಬೆರಗಾದ ಗಾಂಧಿಯವರು “ನಾನು ಇಂತಹ ರಾಜನನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ನಿಜವಾದ ರಾಜರ್ಷಿ” ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದರು.
“ರಾಜ” ಎಂದರೆ ಆಳುವವನು, “ಋಷಿ” ಎಂದರೆ ತ್ಯಾಗಿಯಾದ ಚಿಂತಕ. ಈ ಎರಡೂ ಗುಣಗಳು ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದಲೇ ಗಾಂಧಿಯವರು ನಾಲ್ವಡಿಯವರಿಗೆ “ರಾಜರ್ಷಿ” ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿದರು. ಈ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಇಡೀ ದೇಶವೇ ಮೈಸೂರು ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಮುಗಿಬಿದ್ದಿತು.
ಜನಪರ ಆಡಳಿತದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವಡಿಯವರು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಮಂತ್ರವೇ “ಜನರ ಸೇವೆಯೇ ನನ್ನ ಧರ್ಮ”. ಅವರು 1894ರಲ್ಲಿ 14ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ, ತಾಯಿ ಮಹಾರಾಣಿ ರಿಜೆಂಟ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು. 1902ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ಮಾದರಿ.
ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು. 1916ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. “ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರೆ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಂತೆ” ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. 1924ರಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿ. ಭದ್ರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಕಬ್ಬಿಣ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಅರ್ಥ್ ಮೂವರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ,ಮೈಸೂರು ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೋಪ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ತಲುಪಿಸಿದರು.
ಗಾಂಧಿಯವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ನಾಲ್ವಡಿಯವರು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಬಂಧಿಸದೆ, ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಸಹನೆಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. 1927ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದಾಗ, “ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವು ರಾಮರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನ” ಎಂದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೊಗಳಿದರು.ಗಾಂಧಿಯವರು ಅವರನ್ನು “ರಾಜರ್ಷಿ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರಾಜನ ಅಧಿಕಾರ, ಋಷಿಯ ವಿವೇಕ, ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮೂರೂ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇದ್ದವು.
ನಾಲ್ವಡಿಯವರು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಪರವಾಗಲಿ, ವಿರೋಧವಾಗಲಿ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಿದ್ದಿದ್ದು ಜನರ ಪ್ರಗತಿ. ಜಾತಿ, ಮತ, ಭಾಷೆ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಂದೇ ತೆರಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹಿಂದೂಗಳೂ, ಮುಸ್ಲಿಮರೂ, ಕ್ರೈಸ್ತರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜನೆಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಕರೆದರು.
1940ರ ಆಗಸ್ಟ್ 3ರಂದು ನಾಲ್ವಡಿಯವರು ನಿಧನರಾದರು. ಆದರೆ ಅವರ “ರಾಜರ್ಷಿ” ಆದರ್ಶ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ. ಅಧಿಕಾರ ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ಮದವಲ್ಲ, ಅದು ಸೇವೆಯ ಅವಕಾಶ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.
ಇಂದು ನಾವು ಆಡಳಿತ, ಶಿಕ್ಷಣ, ನೀರಾವರಿ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ನಾಲ್ವಡಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೀಡಿದ “ರಾಜರ್ಷಿ” ಬಿರುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಾತಲ್ಲ, ಅದು ನಾಲ್ವಡಿಯವರ 46 ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ.
ರಾಜನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಋಷಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ.ನಾಲ್ವಡಿಯವರ ಸೇವೆಯೇ ಜೀವನ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ನಾವು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗಲೇ ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ನಮನ. ಸಲ್ಲಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಸಮರ್ಪಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ವತಿಯಿಂದ ಅಂತಹ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಕ್ಕೆ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಪೂರ್ವಕ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
