31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ದಿನದ ವಿಶೇಷ.ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆ ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುವಂತೆ ಒಂದೇ ತುಂಡಾಗಿ, ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲ. ಅದು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ, ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಚಲ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಫಲ. ಅವರೇ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್. 31ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1875 ರಂದು ಗುಜರಾತಿನ ನಾಡಿಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪಟೇಲ್, ಇಂದು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರವು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ದಿನ’ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸುವಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. 2014ರಿಂದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುವ ದಿನ.
1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು ಎಂದಾಗ, ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದೇ ಭಾರತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ 562ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದವು. ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯವರೆಗೆ, ಜುನಾಗಢದಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಥಾನವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾನೂನು, ತನ್ನದೇ ಆದ ಕರೆನ್ಸಿ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೊರಡುವಾಗ ಈ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇರುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಭಾರತವು ನೂರಾರು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುವ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಇತಿಹಾಸವು ಪಟೇಲ್ ಅವರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಗೆ ತಂದಿತು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಪ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ವಿ.ಪಿ. ಮೆನನ್ ಇದ್ದರು. ಪಟೇಲ್ ಅವರ ವಿಧಾನ ತುಂಬಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಗೌರವದಿಂದ, ತರ್ಕದಿಂದ ಮನವೊಲಿಸುವುದು. ಮಾತುಕತೆಗೆ ಬಗ್ಗದವರಿಗೆ ದೇಶದ ಹಿತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಅವರು ರಾಜರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮರವಾಗಿದೆ “ನಿಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಜೆಗಳು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.” ಈ ಮಾತು ಕೇವಲ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ಅದ್ಭುತವೆಂದರೆ, ಕೇವಲ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರಿದವು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮಾತುಕತೆ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಒತ್ತಡ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಜನರ ಆಂದೋಲನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಟೇಲ್ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನ್ ಪೋಲೋ ಮೂಲಕ ನಿಜಾಮನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ತೆಲಂಗಾಣವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಜುನಾಗಢದಲ್ಲಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಸೇರಿತು. ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿಲೀನದ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರನ್ನು ‘ಭಾರತದ ಬಿಸ್ಮಾರ್ಕ್’ ಮತ್ತು ‘ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ಬಿಸ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಂತೆ ಪಟೇಲ್ ಭಾರತವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದರು.
ಆದರೆ ಪಟೇಲ್ ಕೇವಲ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಲೀನಕಾರ ಮಾತ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ ಆಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಓದಿ ಬಂದ ಪಟೇಲ್, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದರು. 1928ರ ಬಾರ್ಡೋಲಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಅವರ ಜೀವನದ ತಿರುವು. ರೈತರ ಮೇಲಿನ ಅನ್ಯಾಯದ ಕಂದಾಯ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ‘ಸರ್ದಾರ್’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಬಂದಿತು. ಸರ್ದಾರ್ ಎಂದರೆ ನಾಯಕ, ಸೇನಾಪತಿ. ಆ ನಂತರ ಖೇಡಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ, ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ, ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಪಟೇಲ್ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಂಘಟನಾ ಚತುರತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಇಷ್ಟು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪಟೇಲ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಣಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದವು ಕಬ್ಬಿಣದಂತಹ ಕಠಿಣತೆ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಯಂತಹ ಮೃದುತ್ವ. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಎಂದೂ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ. 1946ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಹುಮತದ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದರೂ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮಾತಿಗೆ ಗೌರವ ಕೊಟ್ಟು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ದೇಶದ ಹಿತಕ್ಕಿಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ದೊಡ್ಡದಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನಿ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಪಟೇಲ್ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದರೂ, ದೇಶದ ಏಕತೆಗಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
ಇಂದು ನಾವು ಆಚರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ದಿನದ ಅರ್ಥವೇನು? ಅದು ಕೇವಲ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಹೂಮಾಲೆ ಹಾಕುವ ದಿನವಲ್ಲ. ಅದು ಭಾರತದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನ. ಭಾಷೆ ಬೇರೆ, ಧರ್ಮ ಬೇರೆ, ಉಡುಪು ಬೇರೆ, ಆಹಾರ ಬೇರೆ ಆದರೂ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಭಾರತೀಯರು ಎಂಬ ಭಾವನೆ. ಈ ಭಾವನೆಯೇ ಭಾರತದ ಆತ್ಮ. ಗುಜರಾತಿನ ಕೆವಾಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ 182 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ‘ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್ ಯೂನಿಟಿ’ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆ ಇಂದು ಆ ಏಕತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರ ಏಕತೆಯ ಆಶಯದ ಪ್ರತೀಕ.
ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಕನಸು ಇಂದಿಗೂ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಏಕತೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನಕ್ಷೆಯ ಏಕತೆಯಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸುಗಳ ಏಕತೆ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಪ್ರದೇಶ, ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಒಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಪಟೇಲ್ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು “ಏಕತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಗುಲಾಮರಾಗುತ್ತೇವೆ.” ಈ ಮಾತು ಇಂದಿನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಬೇಗ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮೊದಲು ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ನಾವು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಜೀವನ ಒಂದು ಪಾಠಶಾಲೆ. ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಓದಿ, ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ, ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸೇವೆಯಾಗಿ ಕಂಡು, ಯಾವುದೇ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ ದುಡಿದ ಮಹಾನಾಯಕ ಅವರು. ಇಂದಿನ ಯುವಕರು ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯವಹಾರ, ರಾಜಕೀಯ ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ‘ನಾನು ಮೊದಲು ಭಾರತೀಯ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದೇ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುವ ‘ರನ್ ಫಾರ್ ಯೂನಿಟಿ’ ಓಟ, ಏಕತಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು.
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಸಮರ್ಪಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಹೇಳಿದೆ.ಪಟೇಲ್ ಅವರನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ಎಂದರೆ ಭಾರತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟುವುದು. ಅವರು ಕಟ್ಟಿದ ಭಾರತವನ್ನು ನಾವು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಭಾರತದ ಏಕತೆ ಒಂದು ಕೊಡುಗೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಂಪತ್ತು. ಆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮೇಲಿದೆ. ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳೋಣ ವಿವಿಧತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯೇ ಭಾರತ, ಏಕತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ. ಬೋಲೋ ಭಾರತ್ ಮಾತಾಕಿ ಜೈ ಎಂದು ಕೆ ಎಸ್‌ ಜಯಶಂಕರ್‌ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
