2008 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6.22. ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಪಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ-ಸಿ11 ಹೊಗೆ ಚಿಮ್ಮುತ್ತಾ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿತು. ಅದರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರನ ಕನಸು ಚಂದ್ರಯಾನ-1. ದೇಶವೇ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಆಕಾಶ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ರಾಕೆಟ್ ನ ಹೊಗೆಗೆ 230 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಒಂದು ವಾಸನೆ ಬೆರೆತಿತ್ತು. ಅದು ನಮ್ಮ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಕಬ್ಬಿಣದ ವಾಸನೆ.
ಹೌದು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಕೆಟ್ ಹಾರಿದ್ದು ಅಮೆರಿಕದಿಂದಲ್ಲ, ರಷ್ಯಾದಿಂದಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಿಂದ. ಇದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲ, ಇದು ನಾಸಾ ದಾಖಲಿಸಿದ ಸತ್ಯ.
ಮೈಸೂರು ರಾಕೆಟ್ – ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಕೊಡುಗೆ. 1780ರ ಕಾಲ. ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ರಾಕೆಟ್ ಎಂದರೆ ಬಿದಿರಿನ ಕೊಳವೆ. ಸಿಡಿದರೆ ಅಲ್ಲೇ ಚೂರುಚೂರಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಕಮ್ಮಾರರು, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಳವೆಯ ರಾಕೆಟ್ ತಯಾರಿಸಿದರು. 15 ರಿಂದ 20 ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಳವೆಯಲ್ಲಿ ಗನ್ ಪೌಡರ್ ತುಂಬಿ, 1 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದವರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು.
1780ರ ಪೊಲ್ಲಿಲೂರು ಕದನದಲ್ಲಿ, 1799ರ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಅಂತಿಮ ಕದನದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ರಾಕೆಟ್ ಪಡೆ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ನಡುಗಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಬರೆದ “ರಾಕೆಟ್ ಗಳು ಹಾವಿನಂತೆ ತೆವಳುತ್ತಾ ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವು”. ಟಿಪ್ಪು ವೀರಮರಣದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇಲ್ಲಿಂದ 600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಕೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ಲಂಡನ್ ಗೆ ಸಾಗಿಸಿದರು.
ಲಂಡನ್ ನ ವಿಲಿಯಂ ಕಾಂಗ್ರೀವ್ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಾಕೆಟ್ ನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ನಕಲು ಮಾಡಿದ. ಅದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಲ್ಲಿ “ರಾಕೆಟ್ ಗಳ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕು” ಎಂಬ ಸಾಲು ಇದೆ, ಅದು ನಮ್ಮ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಾಕೆಟ್ ಬಗ್ಗೆಯೇ. ನಾಸಾ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ “ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಮೈಸೂರು ರಾಕೆಟ್ ಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಕಬ್ಬಿಣದ ಹೊದಿಕೆಯ ರಾಕೆಟ್ ಗಳು, ಇವು ಆಧುನಿಕ ರಾಕೆಟ್ ಗಳ ಮೂಲ” ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಲಂಡನ್ ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ “ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಕೆಟ್” ಎಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಚಂದ್ರನತ್ತ – 2 ಕಿ.ಮೀ ನಿಂದ 3,84,400 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ.ಅಂದು ಟಿಪ್ಪು ಗುರಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಶತ್ರು ಪಾಳಯ. ಇಂದು ಇಸ್ರೋ ಗುರಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದು 3,84,400 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಚಂದ್ರ. ಆದರೆ ಕನಸು ಒಂದೇ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.
2008ರ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಕೇವಲ 386 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ತೂಕ 1,380 ಕೆಜಿ, 11 ಉಪಕರಣಗಳು. ಅದರಲ್ಲಿ 5 ಭಾರತದ್ದು, 6 ವಿದೇಶದ್ದು. ಇದರ ಹೃದಯಭಾಗ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ ನೆಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸಿದ್ದು ಅದರ ಅನ್ವೇಷಣೆ. ನಾಸಾದ ಉಪಕರಣದ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಣು ಇದೆ ಎಂದು ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು. “ಬಂಜರು ಚಂದ್ರ” ಎಂಬ ಸಾವಿರ ವರ್ಷದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ನೌಕೆ ಸುಳ್ಳು ಮಾಡಿತು. ನಾಸಾ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.
ಆ 312 ದಿನಗಳ ಪಯಣದಲ್ಲಿ 3,400 ಬಾರಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸುತ್ತಿ, 70,000 ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು. ಈ ಅಡಿಪಾಯವೇ 2023ರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ದೇಶ ಎನಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಸಮರ್ಪಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಸಮರ್ಪಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಈ ಎರಡು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಏಕೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸವಲ್ಲ, ಇದು ಪ್ರೇರಣೆ. ಟಿಪ್ಪು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಳವೆಯಲ್ಲಿ ಕನಸು ತುಂಬಿದ್ದ, ಇಸ್ರೋ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ರಾಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕನಸು ತುಂಬಿದರು. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಇದ್ದದ್ದು ಒಂದೇ ಮಂತ್ರ “ನನ್ನ ನೆಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ನನ್ನ ದೇಶದ ಹೆಮ್ಮೆ”.
ನಮ್ಮ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಪ್ರತಿ ಮಗು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣು ಕೇವಲ ಕೋಟೆ, ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಮಣ್ಣಲ್ಲ, ಅದು ರಾಕೆಟ್ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಣ್ಣು. ಇಂದು ನಾವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ನ್ನು ಚಂದ್ರಯಾನ ದಿನವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, “ರಾಕೆಟ್ ನಾಡು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ವಿಜ್ಞಾನ ದಿನ”ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ರಾಕೆಟ್ ನಿಂದ ಇಸ್ರೋದ ಚಂದ್ರಯಾನದವರೆಗೆ ಈ ಪಯಣವೇ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಿಂದ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಹೋದ ಸತ್ಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಬೆಂಕಿ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಬೆಳಕು, ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಚಂದ್ರ,ಅದೇ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ.
